Co roku tysiące Polaków jeździ na wakacje do Egiptu, pustynnego kraju z piękną pogodą i fascynującą historią. Egipt to państwo muzułmańskie, jednak nie zawsze tak było. Aż do XIV wieku w tym kraju dominowała religia chrześcijan koptyjskich. Obecnie chrześcijanie stanowią 10% mieszkańców Egiptu. To aż 10 milionów osób!
Jak obchodzone są święta w kraju zdominowanym przez arabską kulturę? Co pojawia się na wigilijnym stole? O tym jak wygląda Boże Narodzenie w Egipcie rozmawiałam z Chantal Ramzy.
Chantal Ramzy
Chantal urodziła się i dorastała w Kairze. Wychowała się w chrześcijańskiej rodzinie. Ukończyła German University of Cairo, a następnie dalej kształciła się w Amsterdamie, gdzie obecnie mieszka i pracuje jako digital graphic designer. Jej pasje to kitesurfing, DIY i ilustratorstwo.
Jak wygląda przygotowanie do świąt w Egipcie?
Chantal: Religijni koptowie obchodzą Post Filipowy, który zaczyna się 25 listopada i trwa aż do 6 stycznia – czyli w sumie 43 dni. Podczas tego okresu je się jedynie wegańsko. Nie spotkałam się z takim zwyczajem mieszkając w Europie – bardzo lubicie mięso! Ostatniego dnia odbywa się nocna msza, którą rozpoczynamy o 22. Tradycyjnie post przerywa się jedząc smażoną wątróbkę cielęcą i gotowane, a następnie smażone jajko.
Kiedy świętowane jest Boże Narodzenie w Egipcie?
Chantal: Boże Narodzenie w Egipcie obchodzone jest przez Koptów 7 stycznia, ale inne małe mniejszości religijne świętują 25 grudnia. To oznacza, że już w grudniu mamy świąteczny klimat pełną parą! Egipcjanie uwielbiają świętować wszystkie możliwe okazje.
Czy w przestrzeni miejskiej można trafić na świąteczne dekoracje?
Chantal: W Kairze wiele kościołów organizuje świąteczne jarmarki, kiermasze i kolędowanie. Niektóre dzielnice miasta i ulice handlowe przystrojone są bożonarodzeniowymi dekoracjami. Pojawiają się choinki różnej maści – od zabawnych, po wystawne.
Czy obdarowujecie się prezentami? Kto tradycyjnie przynosi prezenty? Gdzie je znajdujecie?
Chantal: Kiedy jesteś jeszcze dzieckiem dostajesz od rodziny pieniądze. Czasami dostawałam również zabawki i ubrania. Na Boże Narodzenie w Egipcie prezenty przynosi Święty Mikołaj (Baba Noel), który zostawia je pod choinką. Dorośli nie wymieniają się prezentami, jednak ja robię to z moimi znajomymi. Myślę, że jest to trochę kwestia wpływu kultury zachodu, ale przede wszystkim tego, że jak dojrzewasz to zaczynasz w okresie świątecznym spędzać więcej czasu ze znajomymi. Miło jest dostać mały upominek przy takim spotkaniu.
Jak wygląda świąteczny obiad? Co pojawia się na stole?
Chantal: Cała moja duża rodzina, czyli dalsze ciotki i kuzyni, spotyka się 7 stycznia na lunch. Wtedy przyjeżdżają także osoby mieszkające zagranicą. Jest to okazja do spotkania się w dużym gronie. Zawsze jest pełno dobrego jedzenia i słodkości, takich jak bliskowschodnie ciastka zwane kahk albo ciasto feteer. Na obiad spotykamy się jedynie w gronie najbliższej rodziny. Mama robi wtedy ryż z mięsem i ziołami zawijany w liście winorośli albo fattah. Czasami na stole gości pieczona kaczka, zapiekanka z beszamelem i mięsem albo molokheya – danie przypominające zupę.
PRZEPIS NA FATTAH MAMY CHANTAL
Wprawdzie w Polsce na wigilijnym stole pojawiają się przede wszystkim ryby, jednak jeśli u Was podczas świąt podaje się również inne mięsa albo będziecie już zmęczeni jedzeniem świątecznych resztek, to polecam spróbować przepisu na egipskie fattah, który dostałam od Chantal.
Egipskie fattah to gotowana jagnięcina lub wołowina serwowana na ryżu z sosem pomidorowym, zwykle jedzona z pitą. To tradycyjna potrawa towarzysząca mieszkańcom krajów arabskich podczas ważnych okoliczności – wesel, Eidul Adha, narodzin nowego dziecka.
Składniki
Lista składników jest długa, ale wynika to z ilości przypraw, jakie stosowane są w kuchni Bliskiego Wschodu. Jeśli nie jesteście po mięsnej stronie mocy to w internecie znajdziecie przepisy na fattah na bazie bakłażana. Wołowinę jadam raz na kilka lat, dlatego chętnie wypróbuję wersję w której czerwone mięso zastąpione jest kurczakiem.
Do przygotowania mięsa:
- 1 łyżka ghee lub masła
- 2-3 kawałki mastyksu (opcjonalnie)
- 1 kg cięlęciny lub wołowiny pokrojonej w ok. 3 cm kwadraciki (karkówka, golonka, mostek lub udziec)
- 2 liście laurowe
- ¼ łyżeczki mielonego kardamonu
- ¼ łyżeczki cukru
- ½ łyżeczki czarnego pieprzu
- 1 cebula
- 100g pomidorów
- 2 laski selera naciowego
- 1 duża marchewka
- 1 łyżeczka soli
- 1 litr bulionu (opcjonalnie)
Do przygotowania ryżu:
- 1 łyżka ghee lub masła
- 1 łyżka oliwy z oliwek
- 400 g ryżu (krótkoziarnisty lub jaśminowy)
- sól
Do przygotowania sosu:
- 1 łyżka ghee lub masła
- 1 łyżka oliwy z oliwek
- 4 duże ząbki czosnku
- ¼ szklanki octu winnego
- 2 łyżeczki przecieru pomidorowego
- 2 szklanki passaty pomidorowej
- 1 łyżeczka przyprawy 7 Smaków Libańskich/Arabskich lub po szczypcie: zmielonych goździków, cynamonu, kuminu, czarnego pieprzu, kardamonu, gałka muszkatołowa (opcjonalnie)
- 3 szklanki bulionu
- 6 pit
Przygotowanie fattah
PRZYGOTOWANIE MIĘSA:
- W głębokim garnku rozpuść masło lub ghee na średnim ogniu. Opcjonalnie dodaj mastyks i poczekaj aż się rozpuści
- Dodaj mięso i smaż aż się zarumieni.
- Przypraw liśćmi laurowymi, cukrem, pieprzem, kardamonem i wymieszaj wszystko.
- Dodaj pokrojone w kostkę pomidory, marchewkę i seler, oraz posiekaną cebulę i czosnek przeciśnięty przez praskę.
- Wymieszaj wszystko, a następnie zalej wrzącą wodą i przykryj pokrywką garnek. Jeśli na powierzchni będzie pojawiać się pianka, należy ją usunąć. Poczekaj aż całość się zagotuje. Następnie luźno przykryj garnek i gotuj na wolnym ogniu. Dodaj sól w ostatnich 5 minutach gotowania. Odcedź bulion i wyjmij mięso łyżką cedzakową i przykryj folią aluminową.
PRZYGOTOWANIE RYŻU:
- Do garnka dodaj masło i olej, smaż na wolnym ogniu. Kiedy masło się roztopi, dodaj ryż. Mieszaj przez około 2-3 minuty, aż całość pokryje się mieszanką masła i oleju.
- Dodaj 2 szklanki wody lub bulionu, przypraw solą i zagotuj. Następnie zmniejsz ogień, przykryj i gotuj przez 13-15 minut.
PRZYGOTOWANIE SOSU:
- W rondelku rozpuść masło i oliwę. Dodaj czosnek i mieszaj przez minutę, aż czosnek się lekko zarumieni. Dodaj ocet i gotuj przez 3-4 minuty.
- Do rondelka dodaj sos pomidorowy, pieprzy i sól oraz przyprawy. Możesz dodać miks 7 Przypraw Libańskich lub stworzyć własną mieszkankę z części lub wszystkich przypraw wymienionych w opisie. Możesz również pominąć ten etap.
- Wymieszaj i dodaj przecier pomidorowy. Całość zalej szklanką bulionu. Zagotuj, a następnie zmniejsz ogień i duś przez około 10 minut, aż zgęstnieje.
PODGRZANIE PITY:
- Pitę skroimy w kwadraciki (ok. 3 cm) i układamy na papierze do pieczenia. Pieczemy w temperaturze 180 stopni, aż lekko się zabrązowi.
ŁĄCZENIE SKŁADNIKÓW W FATTAH:
- Wyłóż pitę na duży talerz lub inne naczynie, w którym planujesz podać danie.
- Na wierzch wyłóż ryż.
- Mięso połóż na szczycie lub wokół krawędzi naczynia.
- Dodaj trochę sosu na szczyt. Resztę sosu podawaj w małej miseczce.